
Tá Ard-Deoise Thuama ar cheann de cheithre Ard-Deoise in Éirinn a shíneann as Acaill go dtí paróiste an Mhúir ar an tSionainn, achar 120 míle, agus tá sé ar an Ard-Deoise is mó sa tír. Tá an Ard-Deoise scoilte ó thuaidh agus ó dheas ag Loch Measca agus Loch Coirib agus tá smacht tréadach ag Tuaim ar an gceantar Gaeltachta is mó sa tír agus ar sé pharóiste oileáin in Éirinn.
Tá ionaid oilithreachta ollmhór Chnoc Mhuir agus Cruach Phádraig ann freisin. Is iad sionaid Rathbreasail agus Ceanannas a bhunaigh an Ard-Deoise san dara haois déag, agus chuaigh dhá dheoise meánaoiseach eile faoina chúram ina dhiaidh sin: Eanach Dhúin agus Maigh Eo.